Ne nedir?

Kan lekesi nasıl tespit edilir?

Konsoloslukta öldürülüp parçalandığı düşünülen Kaşıkçı için savcılık inceleme yapacak. Peki kan lekesi nasıl tespit edilecek. Luminol testi nedir? 

Suudi azeteci Cemal Kaşıkçı'nın, konsoloslukta öldürdüğü iddiaları ayyuka çıkmışken, Adli Tıp uzmanı Prof. Dr. Sevil Atasoy, kan lekesinin gizlenmesinin imkansız olduğunu söyledi. "İçeri girip iyi bir araştırma yapıldığı taktirde Türk polisi bunu çözer" diyen Atasoy araştırma yöntemlerine ilişkin ilginç detaylar paylaştı. 

Sevil Atasoy'un vermiş olduğu röportajdan satırbaşları;

-Sizin bir kitabınız var, “Mükemmel Cinayet Yoktur”. Ama konsolosluk olayı mükemmel bir cinayet gibi görünüyor...

“Hayır kesinlikle mükemmel cinayet değil. Mutlaka iz vardır. İçeri girip iyi bir araştırma yapıldığı takdirde Türk polisi bunu çözer.”

-Cesedin parçalanarak çıkarılmış olması ihtimali var mı? 

“Sanmam. Ceset parçalanırsa çok iz bırakır.”

Silahla vurulmuş olması ihtimali nedir? “

Onu da sanmam. Hangi akıllı tabanca ile vurup ortalığı kan içinde bırakır...”

-Kan izini yok etmek mümkün mü?

“Hayır. Bir küveti su ile doldurun. İçine bir damla kan damlatın, sonra onu yere dökün, oradan kan izi bulunur. Türk polisinin elinde bu imkânlar var.”

-Bir insanı iz bırakmadan öldürmek mümkün mü?

“Çok zor. Yani kimyasal bir karışım zerk edersiniz, kalp krizi etkisi yapar. Ama o da anlaşılır.”

Atasoy'un röportajda detayını vermediği ancak adli tıp bilimcilerinin birçok vakada başvurduğu yöntemi araştırdık. 

2018/10/10/dexter.jpg

(Dexter dizisinden olay yeri incelemesi yapan adli tıp uzmanı)

Cözülemeyen cinayetlerin kimyasal sihirbazı; Luminol Testi

Bir adli vakada, olay yerinde kan lekesi olup olmadığının anlaşılması için yapılan 'Luminol' testi bir çok olayı aydınlatmada etkin bir yöntem olarak kullanılıyor.

Luminol ilk kez 1902 yılında Almanya’da sentezlendi. Teknik adı 3-aminofitalhidrazit olan bu molekül luminol adını 1920’li yılların sonunda aldı. Adli olaylarda kullanımı 1937’de gündeme gelen luminolün 1942’de bilim insanları tarafından adli vakalarda kan tespitinde kullanılması tavsiye edildi.

Uyarılmış Elektronların Gösterisi

Bir molekül ya da iyondaki uyarılmış elektron veya elektronlar temel hale dönerken enerjilerini yayarlar ve bu enerji renk olarak görünebilir. Luminol hidrojen peroksit gibi yükseltgen (tepkime esnasında elektron alan tanecik) bir molekülün ve katalizörün (tepkimeyi hızlandıran tanecik) bulunduğu bazik bir ortamda mavimsi renkte ışık saçar. Bu tepkimeyi çeşitli metal iyonları katalizör olarak hızlandırabilir. Kırmızı kan hücrelerimizde bulunan hemoglobindeki demir de bu etkiyi gösterir. Luminolün hidrojen peroksit ile tepkimesi sonucu oluşan aminofitalat uyarılmış (elektronlarından bir veya daha fazlası normalde bulunduğu enerji seviyesinden daha yüksek enerji seviyesinde olan tanecik) haldedir. Aminofitalattaki uyarılmış elektronlar temel hale dönerken fazla enerjilerini ışık olarak saçar. Bu ışık karanlık ortamda mavimsi renkte görünür.

Kimyasal Işıldama

Luminol, bir maddeyle tepkimeye girerek ışık saçma olayında yalnız değil. Kimyagerler bu özelliklere sahip pek çok madde keşfetmiş. Luminol örneğinde olduğu gibi bir tepkime sonucu ışık saçılmasına kimyasal ışıldama (kemilüminesans), ışık saçan maddeye de kemilüminisant denir. Ekzotermik tepkimelerde enerji ısı olarak, kimyasal ışıldamada ise ışık olarak açığa çıkar. Isı olmadan açığa çıkan görünür ışıklara soğuk ışık deniyor. Aslında ışık saçılması sadece cansız ortamlarda gerçekleşmiyor ateşböceği gibi bazı canlılar da benzer şekilde ışık saçıyor. Canlılardaki bu olaya ise biyoışıldama (biyolüminesans) deniyor.

Mavimsi Parıltı Ortamdaki Kana Dair Kesin Kanıt mı?

Luminol özellikle bir cinayet sonrası ortamdan yok edilmek istenen kan izlerini tespit etmek için kullanılıyor. O kadar etkili ki ortamda milyonda bir oranında kan bulunsa dahi bunu tespit edebiliyor. Bu nedenle cinayet sonrası, katil ne kadar temizlediğini zannederse zannetsin ortamda büyük olasılıkla luminol tarafından tespit edilebilecek kadar kan kalıyor. Ancak luminol sıkılan loş bir ortamda ışıldama gözlenmesi ortamda kan olduğunu ispatlamaz. Çünkü tükürük, pas, irin gibi maddeler; elma, kayısı, yaban turpu, şalgam, soğan gibi sebze ve meyvelerdeki enzimler; bakır, potasyum permanganat, pas, iyot gibi inorganik maddeler de luminolle pozitif sonuç verebiliyor yani ışıldama gözleniyor. Ayrıca kan lekesi varsa bunun insana mı yoksa bir başka canlıya mı ait olduğunu, insana aitse kime ait olduğunu belirlemek için luminol testinden sonra DNA testi gibi tamamlayıcı testlerin yapılması gerekiyor.